نحوه خرید اوراق مشارکت


نحوه خرید اوراق مشارکت

آیین‌نامه سرمایه‌گذاری خارجی در بورس‌ها و بازارهای خارج از بورس

تصویب نامه شماره 17793/42459 مورخ 1389/01/29 هیأت وزیران

" با صلوات بر محمد و آل محمد "
وزارت امور اقتصادی و دارایی- وزارت امورخارجه

هیأت وزیران در جلسه مورخ 1389/01/29 بنا به پیشنهاد شماره 221159 مورخ 1387/01/22 وزارت امور اقتصادی و دارایی و به استناد بند (3) ماده (4) قانون بازار اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران - مصوب 1384 – آیین‌نامه سرمایه‌گذاری خارجی در بورس‌ها و بازارهای خارج از بورس را به شرح زیر موافقت نمود:

ماده 1 - اصطلاحات و واژه‌های اختصاری تعریف شده در این آیین‌نامه دارای معانی زیر است:

  1. قانون: قانون بازار نحوه خرید اوراق مشارکت اوراق بهادار جمهوری اسلامی ایران- مصوب -1384 - .
  2. شورا: شورای عالی بورس و اوراق بهادار.
  3. بورس: بورس اوراق بهادار دارای مجوز از شورا.
  4. بازار خارج از بورس: بازار خارج از بورس دارای مجوز از شورا.
  5. سازمان: سازمان بورس و اوراق بهادار، موضوع ماده (5) قانون.
  6. شخص خارجی: هر یك از اشخاص زیر شخص خارجی محسوب می‌شود:

الف) شخص حقیقی كه تابعیت ایران را نداشته باشد.

ب) هر شخص حقوقی كه در كشوری غیر از ایران به ثبت رسیده باشد.

ج) هر شخص حقوقی ثبت شده در ایران كه مجموع سهام اشخاص موضوع قسمت‌های (الف) و (ب) در سرمایه آن بیش از پنجاه درصد (50%) باشد.در صورتی‌ كه صندوق سرمایه ‌گذاری با سرمایه متغیر، شخص خارجی قلمداد شود، تا زمانی كه سهم اشخاص موضوع قسمت‌های (الف) و (ب) در سرمایة آن به چهل درصد (40%) تنزل نیابد، همچنان خارجی تلقی خواهد شد.

  1. متقاضی: شخص خارجی یا شخص ایرانی با سرمایه منشأ خارجی كه طبق ماده (4 ) تقاضای دریافت مجوز معامله را به سازمان ارائه داده است.
  2. مجوز معامله: مجوزی كه براساس این آیین‌نامه به منظور خرید، فروش یا خرید و فروش اوراق بهادار در هر بورس یا بازار خارج از بورس از سوی سازمان به متقاضی اعطا می‌شود.
  3. سرمایه‌گذار خارجی: شخص خارجی كه مجوز معامله را از سازمان دریافت نموده باشد.
  4. سرمایه‌گذار خارجی راهبردی : سرمایه‌گذار خارجی كه قصد تملك بیش از ده درصد(10 %) سهام یك شركت پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس را دارد، یا پس از تملك سهام یك شركت پذیرفته ‌شده در بورس یا بازار خارج از بورس یك كرسی هیأت مدیره آن شركت را در اختیار بگیرد.
  5. وجوه قابل انتقال: مبلغی است به ریال كه بر اساس تبصره (1) ماده (10) محاسبه و اعلام می‌شود.
  6. عایدات سرمایه‌ای: تفاوت قیمت فروش اوراق بهادار با قیمت خرید آن است.

ماده 2 - اشخاص خارجی با رعایت این آیین‌نامه و پس از دریافت مجوز معامله، مجاز به معامله اوراق بهادار در بورس یا بازار خارج از بورس در حدود قید شده در مجوز معامله می‌باشند. سایر مقررات حاكم بر معامله و فعالیت اشخاص خارجی در بورس یا بازار خارج از بورس، همان مقررات حاكم بر اشخاص ایرانی خواهد بود.

ماده 3 سرمایه‌گذار خارجی مجاز است تا سقف‌های تعیین ‌شده در قانون تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی –مصوب 1380- در بورس یا بازار خارج از بورس سرمایه‌گذاری كند، مگر اینكه شورا در برخی موارد محدودیت‌هایی را در نظر بگیرد.

ماده 4 - اشخاص خارجی برای دریافت مجوز معامله اوراق بهادار در هر بورس یا بازار خارج از بورس باید اطلاعات و مدارك لازم را به همراه تقاضانامه‌ای بر اساس فرم‌های سازمان به سازمان ارائه نمایند.

تبصره 1 - اشخاص ایرانی می‌توانند به‌‌منظور استفاده از تسهیلات و مزایای پیش ‌بینی شده در مادة (10) این آیین‌نامه، برای سرمایه‌گذاری آن بخش از سرمایه‌های خود كه منشأ خارجی دارد، در بورس یا بازار خارج از بورس، با ارایه اطلاعات، مدارك و تقاضانامه‌ موضوع این ماده به سازمان، مجوز معامله دریافت نمایند.

تبصره 2 - متقاضی مكلف است هرگونه تغییر در اطلاعات ارائه شده را به سازمان منعكس نماید.

تبصره 3 - مدارك موضوع این ماده باید به زبان فارسی یا انگلیسی ارائه شوند و به ترتیبی كه سازمان تعیین می‌كند به تائید مراجع صلاحیت‌دار برسند.

ماده 5 - سازمان موظف است ظرف هفت روز كاری پس از دریافت اطلاعات و مدارك كامل موضوع ماده(4)، مجوز معامله را صادر و به متقاضی یا نماینده‌ وی اعلام ‌كند.

ماده 6 - شخصی كه مجوز معامله دریافت می‌كند موظف است به درخواست سازمان اطلاعات، اسناد و مدارك لازم را به سازمان، بورس یا بازار خارج از بورس یا مراجع دیگر ارائه نماید.در صورتی كه وی اطلاعات و مدارك مربوط را به موقع به اشخاص تعیین شده تسلیم نكند، سازمان می‌تواند مجوز معامله سرمایه‌گذار خارجی را در خصوص خرید اوراق بهادار، تعلیق یا لغو نماید.در آن صورت سرمایه‌گذار خارجی در دوران تعلیق یاد شده پس از لغو مجوز خرید فقط دارای حق فروش اوراق بهاداری كه به نام خود خریده است، می باشد.

ماده 7 - محدودیت تملك سهام توسط سرمایه‌گذاران خارجی غیر‌ راهبردی در هر بورس یا بازار خارج از بورس، به شرح زیر است:

  1. تعداد سهام در مالكیت مجموع سرمایه‌گذاران خارجی نباید از بیست درصد (20% ) مجموع تعداد سهام شركت‌های پذیرفته‌ شده در بورس یا بازار خارج از بورس یا بیست درصد (20%) تعداد سهام هر شركت پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس بیشتر باشد.
  2. تعداد سهام در مالكیت هر سرمایه‌گذار خارجی در هر شركت پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس نمی‌تواند از ده درصد (10%) تعداد سهام آن شركت بیشتر باشد.

تبصره 1 - بورس یا بازار خارج از بورس ضمن اطلاع‌ رسانی موظف است ابزارهای لازم به‌ منظور اجرای این ماده را فراهم نماید.

تبصره 2 - در صورتی ‌كه سازمان پس از بررسی، تشخیص دهد كه نصاب بند (2) این ماده در اثر فعل سرمایه‌گذار خارجی غیر‌راهبردی نقض شده است، سرمایه‌گذار خارجی به عنوان سرمایه‌گذار راهبردی تلقی می‌شود.

تبصره 3 محدودیت‌های اعمال شده برای تملك سهام بانك‌ها و نهادها و واسطه‌های پولی، موضوع ماده ‌(5) قانون اجرای سیاست‌های كلی اصل چهل وچهارم (44) قانون اساسی- مصوب 1387- در این آیین‌‌نامه نیز لازم‌ الرعایه است.

ماده 8 - سرمایه‌گذار خارجی راهبردی پس از خرید سهام نمی‌تواند تا دو سال بدون مجوز سازمان، اصل سهام خریداری شده را بفروشد.فروش این گونه سهام مستلزم رعایت مقررات معاملات عمده سهام در بورس یا بازار خارج از بورس می‌باشد.

تبصره 1 - در صورتی‌كه به علت افزایش سرمایه شركت مربوط، درصد مالكیت سرمایه‌گذار خارجی راهبردی به ‌گونه‌ای كاهش یابد كه وی از شمول تعریف بند (9) ماده (1) خارج گردد، مقررات سرمایه‌گذار خارجی غیر راهبردی بر وی حاكم خواهد شد.

تبصره 2 - فروش حق‌ تقدم سهام از محدودیت‌های این ماده مستثنی است.

ماده 9 - معامله سهام شركت‌های پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس توسط نهاد مالی كه شخص خارجی محسوب می‌شود، مشمول محدودیت‌های این آیین‌نامه نیست و مشمول همان محدودیت‌هایی است كه نهادهای مالی مشابه ایرانی دارند، مشروط به اینكه:

  1. نهاد مالی یادشده مجوز نحوه خرید اوراق مشارکت تأسیس یا فعالیت خود را طبق قانون و مقررات مربوط به آن، از سازمان دریافت كرده باشد.
  2. معاملات یادشده به تشخیص سازمان و به منظور ارایه خدمات تخصصی نهاد مالی از قبیل تعهد خرید سهام صورت پذیرد.

ماده 10 - اشخاص خارجی یا ایرانی با دریافت مجوز معامله، مجاز به افتتاح حساب‌های ارزی و ریالی، انتقال ارز به داخل ایران و تبدیل آن به ریال و بالعكس در بانك‌های ایرانی برای انجام عملیات بانكی و سرمایه‌گذاری خود هستند. انتقال اصل سرمایه، عایدات سرمایه‌ای و سودهای نقدی دریافتی توسط اشخاص دارای مجوز معامله، به خارج از ایران با رعایت مقررات ارزی كشور و سایر ضوابط و مقررات مربوط مجاز خواهد بود.بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران موظف است، معادل ارزی وجوه قابل انتقال را كه به شرح تبصره (1) محاسبه و اعلام می‌شود، در صورت تك‌نرخی بودن ارز به نرخ رایج در شبكه رسمی كشور و در غیر این صورت به نرخ بازار آزاد، در اختیار سرمایه‌گذار خارجی یا سرمایه‌گذار ایرانی دارای مجوز قرار دهد. در شرایط خاص به تشخیص بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران مبلغ یادشده طی یكسال و به فاصله چهار ماه و در اقساط برابر قابل پرداخت است. دستورالعمل لازم برای اجرای این ماده ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، به تصویب وزارت امور اقتصادی و دارایی و بانك مركزی جمهوری اسلامی ایران خواهد رسید.

تبصره1 - وجوه قابل انتقال به درخواست سرمایه‌گذار خارجی یا سرمایه‌گذار ایرانی دارای مجوز معامله، توسط سازمان محاسبه و به بانك مركزی اعلام می‌گردد. ضوابط مربوط به چگونگی تعیین منشأ خارجی سرمایه و چگونگی محاسبه وجوه قابل انتقال به پیشنهاد سازمان به تصویب شورا می‌رسد.

تبصره2 - هرگونه ممنوعیت انتقال ارز از كشور كه در مقررات وضع شده یا می‌شود، شامل وجوه قابل انتقال نمی گردد.

تبصره3 - در صورتی كه شخصی ایرانی دارای سرمایه با منشأ خارجی یا سرمایه‌گذار خارجی مجوز سرمایه‌گذاری خارجی موضوع قانون تشویق و حمایت سرمایه‌گذاری خارجی – مصوب 1380 - را دریافت نموده باشد، علاوه بر تسهیلات موضوع این ماده، از مزایا و تسهیلات پیش‌ بینی شده در قانون یادشده از جمله تسهیلات پیش نحوه خرید اوراق مشارکت ‌بینی شده برای نقل و انتقال سرمایه خود به داخل یا خارج از ایران نیز برخوردار است.

ماده 11 - موارد زیر از شمول مواد (7) و (8) خارج است و مقررات لازم در مورد آنها براساس بندهای (13)، (14) و (15) ماده(4) قانون بازار اوراق بهادار، به تصویب شورا می‌رسد:

  1. سهام ناشران ایرانی پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس كه هم‌زمان در بورس یا بازار خارج از بورس كشور دیگری پذیرفته شده‌اند.
  2. آن بخش از سهام ناشران ایرانی پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس كه برای معامله اشخاص خارجی در كشور دیگر به هر طریق اختصاص یابد.
  3. اوراق بهادار صادره توسط ناشر خارجی كه در بورس یا بازار خارج از بورس ایرانی پذیرفته شده باشند.
  4. آن بخش از سهام ناشران ایرانی پذیرفته شده در بورس یا بازار خارج از بورس كه بصورت ارزی معامله می‌شوند.

ماده 12 - تملك سایر اوراق بهادار از قبیل اوراق مشاركت برای سرمایه‌گذار خارجی تابع سقف‌های تعیین‌ شده توسط شورا خواهد بود.

ماده 13- دستورالعمل اجرایی این آیین‌نامه به تصویب شورا می‌رسد، در دستورالعمل اجرایی این آیین‌نامه، تمام یا برخی از وظایف و اختیارات سازمان، قابل تفویض به بورس‌ها، بازارهای خارج از بورس، كانون‌ها، شركت‌های سپرده‌گذاری مركزی اوراق بهادار و تسویه وجوه و كارگزاران می‌باشد. در صورت تفویض، سازمان موظف است بر عملكرد اشخاص یادشده نظارت نماید.

ماده 14 - از تاریخ ابلاغ این آیین‌نامه، آیین‌نامه اجرایی بند (ج) ماده (15) قانون برنامه چهارم توسعه اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی جمهوری اسلامی ایران -مصوب 1383 - موضوع تصویب نامه شماره 15619/ت 33070هـ مورخ 1384/03/16 لغو می‌گردد .

چرا سرمایه‌گذاران اوراق مشارکت نمی‌خرند؟

با توجه به افزایش سود بانکی در اسفند ماه 96 از 15 درصد به حداقل 20 درصد و کوتاه تر بودن سررسید سپرده‌های بانکی (ماهانه) و ریسک کمتر آن‌ها، به‌نظر می‌رسد که اقبالی از سوی سرمایه‌گذاران برای خرید اوراق مشارکت با نرخ سود‌ها و نحوه پرداخت سود اعلام شده وجود ندارد و منطقی است که سرمایه‌گذاران به جای خرید اوراق مشارکت چند ساله،‌ پول خود را به مدت یک سال در بانک‌ها سپرده‌گذاری کنند.

فرخ پوربیژن: اوراق مشارکت اوراق بهادار با نام یا بی‌نامی است که به موجب قانون یا مجوز بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین ‌و برای تأمین بخشی از منابع مالی مورد نیاز طرح‌های عمرانی-انتفاعی دولت مندرج در قوانین بودجه سالانه کشور یا برای تأمین منابع مالی لازم برای تهیۀ مواد ‌اولیه مورد نیاز واحدهای تولیدی توسط دولت، شرکت‌های دولتی، ‌شهرداری‌ها و مؤسسات و نهادهای عمومی غیر دولتی و مؤسسات عام المنفعه و شرکت‌های ‌وابسته به دستگاه‌های مذکور، شرکت‌های سهامی عام و خاص و شرکت‌های تعاونی تولید منتشر می‌شود. این اوراق به سرمایه‌گذارانی که قصد مشارکت در اجرای طرح‌های‌ یاد شده را دارند از طریق عرضه عمومی واگذار می‌شود.

به گزارش تجارت‌نیوز، اوراق مشارکتی را که قابل معامله در بازار بورس و فرابورس هستند، اوراق مشارکت بورسی می‌نامند و اوراق مشارکتی را که صرفاً با تایید بانک مرکزی حمهوری اسلامی ایران منتشر می‌شود و قابل معامله در شعب بانک‌های عامل (بازار پولی) است، اوراق مشارکت بورسی نامیده می‌شنود.

برای خرید و فروش اوراق مشارکت خارج از بورس، لازم است سرمایه‌گذار با مدارک شناسایی (شناسنامه و کارت ملی) به یکی از شعب بانک‌های عامل مراجعه و نسبت به خرید یا فروش اوراق مورد نظر اقدام کند.

در مورد معامله اوراق مشارکت بورسی، هر فردی که دارای کد معاملاتی آنلاین باشد، می‌تواند از طریق سامانه معاملاتی آنلاین یا ثبت سفارش اینترنتی اقدام به خرید نحوه خرید اوراق مشارکت نماد اوراق مشارکت کند. این اوراق بسته به بازاری که در آن منتشر می‌شوند ممکن است در سامانه آنلاین قابلیت معامله داشته باشد چنانچه اوراق در بازار پایه فرابورس عرضه شود، خرید و فروش آن از طریق ثبت سفارش اینترنتی میسر خواهد بود. در صورتی‌که فرد کد سهامداری و کاربر غیر آنلاین باشد به صورت حضوری درخواست خرید یا فروش خود را به کارگزاری اعلام کند.

انواع اوراق مشارکت

1- اوراق مشارکت به کسر:

اوراقی است که به قیمت کمتر از قیمت اسمی آن توسط سرمایه‌گذار خریداری می‌شود و سود سرمایه‌گذار برابر خواهد بود با مابه التفاوت قیمت خریداری شده با قیمت اسمی اوراق در سررسید آن. این اوراق یک سرمایه‌گذاری کوتاه مدت به شمار می‌آید.

2- اوراق مشارکت قابل تعویض با سهام:

اوراقی است که منتشرکننده آن شرکت‌های سهامی عام هستند و در سررسید نهایی با سهام سایر شرکت‌های پذیرفته شده در سازمان ‌بورس و اوراق بهادار تعویض می‌شوند.

3- اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام:

اوراقی است که منتشرکننده آن شرکت‌های سهامی عام هستند و در سررسید نهایی یا در زمان تحقق افزایش سرمایه به سهام شرکت‌های‌ موضوع طرح اوراق مشارکت، تبدیل می‌شود.

چند نکته در مورد اوراق مشارکت

۱- خرید و فروش اوراق از طریق شعب منتخب بانک‌های عامل یا از طریق کارگزاران بورس اوراق بهادار (در صورت پذیرش در بورس) مجاز است.

۲- قیمت اسمی هر واحد اوراق مشارکت 100 هزار تومان است.

۳- هر ورقه نشان‌دهنده میزان قدرالسهم دارنده آن در طرح مورد سرمایه‌گذاری است.

۴- نماد هر یک از اوراق مشارکت حداکثر سه روز پیش از سررسید پرداخت سود علی‌الحساب آن متوقف می‌شود و روز بعد از پرداخت سود، نماد آن بازگشایی می‌شود.

۵- سود متعلقه به خریدار، از طریق شرکت سپرده‌گذاری مرکزی به حساب بانکی معرفی شده از جانب خریدار واریز می‌شود.

۶- چنانچه سرمایه‌گذار در میانه دوره و پیش از سررسید پرداخت سود اقدام به خرید اوراق کند، با پرداخت ما به التفاوت سود روزهای گذشته (از ابتدای دوره تا زمان خرید اوراق)، در پایان دوره سود کل دوره به حساب وی واریز خواهد شد.

۷- تمامی اوراق از قابلیت نقد شوندگی برخوردارند؛ به نحوی که بازارگردان اواراق موظف است تا تمامی سفارش‌های فروش به مبلغ اسمی را در هر روز خریداری کند.

۸- حداقل مدتی که نیاز است به دریافت سود سرمایه‌گذار در معامله اوراق منجر شود، چها روز از زمان خرید تا فروش اوراق است. به عبارتی اگر اوراق خریداری شده را زودتر از سه روز به فروش برسد، سود حاصل از فروش آن از کارمزد معاملات کمتر می‌شود و در واقع بازده منفی خواهد داشت.

۹- با توجه به آئین‌نامه اجرایی قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت، دارندگان اوراق به نسبت قیمت اسمی و مدت زمان مشارکت، در سود حاصل از اجرای طرح‌های مربوطه سهیم هستند.،

۱۰- با فروش اوراق مشارکت رابطه وکیل و موکل بین ناشر و خریدار اوراق محقق می‌شود (در واقع ناشر به وکالت از طرف خریداران اوراق می‌تواند نسبت به مصرف وجوه حاصل از فروش اوراق به منظور اجرای طرح و خرید و فروش هرگونه کالا، خدمت و دارایی مربوط به طرح اقدام کند، انتقال اوراق به رابطه وکالت خدشه وارد نمی‌کند و این رابطه تا سررسید اوراق بین ناشر و دارندگان اوراق نافذ و معتبر است).

۱۱- اوراق مشارکت به عنوان وثیقه طرف‌های معامله در قراردادهای مربوط به وزارتخانه‌ها، مؤسسات و شرکت‌های دولتی، شهرداری‌ها و سایر دستگاه‌های اجرایی پذیرفته می‌شود.

چرا سرمایه گذاران اوراق مشارکت نمی‌خرند؟

نحوه پرداخت سود اوراق مشارکت این گونه است که سود اعلامی اوراق مشارکت برای دوره یکساله معمولاً بین ۲۰ تا ۲۲ درصد و سررسید پرداخت سود آن‌ها یک ماهه یا سه ماهه و در مورد اسناد خزانه سالانه است.

نحوه پرداخت سود سپرده‌های بانکی این گونه است که سود اعلامی سپرده‌های بانکی برای دوره یکساله 20 درصد و سررسید پرداخت سود آن‌ها یک ماهه است.

با توجه به افزایش سود بانکی در اسفند ماه 96 از 15 درصد به حداقل 20 درصد و کوتاه تر بودن سررسید سپرده‌های بانکی (ماهانه) و ریسک کمتر آن‌ها، به‌نظر می‌رسد که اقبالی از سوی سرمایه‌گذاران برای خرید اوراق مشارکت با نرخ سود‌ها و نحوه پرداخت سود اعلام شده وجود ندارد و منطقی است که سرمایه‌گذاران به جای خرید اوراق مشارکت چند ساله،‌ پول خود را به مدت یک سال در بانک‌ها سپرده‌گذاری کنند.

Your access to this site has been limited by the site owner

If you think you have been blocked in error, contact the owner of this site for assistance.

If you are a WordPress user with administrative privileges on this site, please enter your email address in the box below and click "Send". You will then receive an email that helps you regain access.

Block Technical Data

Block Reason: Access from your area has been temporarily limited for security reasons.
Time: Wed, 12 Oct 2022 7:41:01 GMT

About Wordfence

Wordfence is a security plugin installed on over 4 million WordPress sites. The owner of this site is using Wordfence to manage access to their site.

You can also read the documentation to learn about Wordfence's blocking tools, or visit wordfence.com to learn more about Wordfence.

Click here to learn more: Documentation

Generated by Wordfence at Wed, 12 Oct 2022 7:41:01 GMT.
Your computer's time: .

اوراق مشارکت

در بازار سهام، شرکت‌ها و گروه‌های تجاری برای تأمین سرمایه‌های مورد نیاز خود گاهی نیاز دارند تا از دیگران کمک بگیرند و آنها را در تجارت خود شریک کنند؛ یکی از روش‌ها برای انجام این کار فروش اوراق مشارکت است که در این مقاله با تعریف، ویژگی‌ها و تفاوت‌های آن با اوراق قرضه آشنا خواهیم شد.
تعریف اوراق مشارکت
اوراقی که فرد سرمایه‌گذار با خرید آنها قسمتی از سرمایه مورد نیاز یک شرکت تجاری را برای پیش‌برد اهدافش تأمین می‌کند و ضمن آن در سود و ضرر کار شریک خواهد شد، اوراق مشارکت نام دارند؛ معمولا پس از پایان هر دوره که معمولا سالانه یا ماهانه مشخص می‌شود، هزینه‌ها از درآمد کسر شده و سود به دست آمده بر اساس میزان مشارکت سرمایه‌گذار و نسبت‌هایی که در قرارداد قید شده است، محاسبه شده و به او پرداخت می‌شود.
شرایط صدور اوراق مشارکت
باید بدانید از نظر قانون مبالغی که از طریق واگذاری اوراق مشارکت به دست آمده، باید در مسیر مشخصی صرف شوند، به عبارتی اگر این مبالغ برای اجرای طرح‌هایی غیر از آنچه در قانون آمده صرف شوند، به عنوان تصرف در اموال عمومی، جرم محسوب می‌شود؛ امّا مواردی که می‌توان برای تأمین سرمایه، از طریق فروش اوراق مشارکت عمل کرد را در ادامه می‌خوانید:
طرح‌های عمرانی دولت که به صورت انتفاعی اجرا می‌شوند و در قوانین بودجه سالانه کشور درج شده‌اند؛ در این رابطه دو نکته وجود دارد، اول اینکه انتفاعی بودن پروژه نحوه خرید اوراق مشارکت باید توسط مراجع مشخص مانند: بانک مرکزی، سازمان برنامه و بودجه و… تأیید شود، دوم اینکه انتشار اوراق مشارکت تنها به میزانی مجاز است که در قوانین بودجه سالانه کشور تعیین شده است.

مورد بعدی تمام طرح‌های سودآور ساختمانی، خدماتی و تولیدی هستند که توسط شرکت‌های خصوصی و دولتی اجرا می‌شوند و آنها می‌توانند برای تأمین بودجه مورد نیاز از طریق فروش اوراق مشارکت عمل کنند.
ویژگی‌های اوراق مشارکت
از نظر مقررات و ضوابط قانونی در مورد اوراق مشارکت و سود آنها، ویژگی‌هایی وجود دارد که لازم است آنها را بدانید:
پرداخت سود اوراق مشارکت معمولا توسط بانک‌ها، دولت و یا مؤسسات مالی معتبر تضمین می‌شوند و از آنجا که سود آنها تضمین‌شده است، میزان این سود در مقایسه با دیگر اوراق بهادار کمتر خواهد بود.
سود تضمین‌شده به صورت علی‌الحساب است، یعنی پس از پایان هر دوره سود شرکت توسط مدیران محاسبه می‌شود و اگر بیش از مبلغ تضمین‌شده باشد، این تفاوت به سرمایه‌گذار پرداخت می‌شود و اگر این سود کمتر از میزان تضمین‌شده باشد، تأمین آن برعهده شرکت است.
سود اوراق مشارکت از مالیات معاف است و این اوراق بی‌نام منتشر شده و کسی مالک آن شناخته می‌شود که آن را در اختیار دارد، بنابراین محافظت از این اوراق ضروری است.
این سود در فواصل زمانی مشخص توسط برگه‌هایی که با اوراق مشارکت به خریدار داده می‌شوند، قابل وصول است؛ فرد یا باید با همراه داشتن اصل اوراق و برگه‌های وصول برای دریافت سود به بانک مراجعه کند یا باید اوراق را با پرداخت کارمزدی ناچیز نزد بانک قرار دهد تا سود مستقیما به حسابش واریز شود.
اگر خریدار اوراق مشارکت به هر دلیلی پیش از پایان سررسید به پول نیاز داشت، می‌تواند با مراجعه به بانک و تحویل اوراق پول خود را دریافت کند ضمن اینکه سود او در مدت‌زمانی که صاحب اوراق بوده محاسبه شده و پرداخت می‌شود که البته مبلغ کمی هم از آن کسر می‌شود.
اگر اوراق مشارکت مورد پذیرش بورس باشند، برای فروش آنها پیش از موعد سررسید می‌توان از طریق کارگزاری‌ها اقدام کرد.
تفاوت اوراق مشارکت و اوراق قرضه
اوراق قرضه به صورت عقد قرض با بهره‌ای مشخص و ثابت منعقد می‌شوند و به همین خاطر از سوی شورای نگهبان ربا اعلام شده‌اند، امّا اوراق مشارکت به صورت عقد مشارکت درمی‌آیند و سود آنها علی‌الحساب بوده و از لحاظ شرعی مشکلی ندارند.
تا پیش از انحلال اوراق قرضه فقط می‌توانست توسط شرکت‌های سهامی عام صادر شود، امّا اوراق مشارکت می‌تواند توسط شرکت‌های سهامی عام و خاص، شرکت‌های تعاونی تولید، شهرداری‌ها، دولت و شرکت‌های دولتی، مؤسسات عام‌المنفعه و نهادهای غیردولتی صادر شود.
سخن پایانی
امروزه علاوه بر شرکت‌های خصوصی، بسیاری از نهادهای دولتی و شهرداری‌ها برای انجام پروژه‌های بزرگ خود و تأمین سرمایه برای آنها از طریق فروش اوراق مشارکت عمل می‌کنند و شما می‌توانید برای انتخاب پربازده‌ترین آنها همیشه از پلتفرم حقوقی ترازو کمک بگیرید.

اوراق مشارکت

یکی از اقسام اسناد تجاری، اوراق مشارکت می باشد که در تعریف آن باید گفت اوراقی هستند که به موجب آن، شخص سرمایه گذار به منظور تأمین بخشی از سرمایه های پروژه های خود با انتشار آنها اقدام به جذب منابع مالی در بازار می نماید،[۱] تا ضمن پرداخت سود علی الحساب، در پایان هر دوره مالی سود قطعی بین صاحب سرمایه (سرمایه گذار) و عامل اقتصادی (سرمایه پذیر) تقسیم شود.

از آنجایی که در طرحهاي بزرگی كه نیاز به سرمایه های هنگفت دارد، و از طرفی بنگاههای اقتصادی حاضر به پذيرش تمامی ريسك های ناشي از سرمايه گذاري نیستند، امروزه با هدف روشهاي تأمين منابع مالي به دور از اقتصاد ربوي چنین روشی به كار گرفته شده، تا به رفع بعضی از معضلات جاری پرداخته شود. با توجه به اين كه پس از پيروزي انقلاب تلاش در جهت ايجاد ابزارهايي منطبق با موازين اسلامي صورت پذیرفته، نقطه آغاز رسمي اين موضوع حذف بانكداري ربوي و تصويب نظام بانکی جاری،[۲] و به دنبال آن قانون نحوه انتشار اوراق مشارکت مصوب سال ۱۳۷۶ است. در این ارتباط، انتشار اوراق مشارکت گـزيـنه خوبی براي جـمع آوري هرچـه بيشتر نقديـنگي های موجود و هدايت آنها به سمت توليد مي باشد.

پرسش: امتیازات اوراق مشارکت چیست؟

پاسخ: با هدف مقابله با معاملات ربوی، و جایگزینی اوراق قرضه، امروزه استفاده از اوراق مشارکت در سرمایه گذاریهای دولتی کاربرد وسیعی دارد.[۳] به این صورت که دولت جهت تأمین مالی یک، یا چند پروژه هم گروه یا غیر هم گروه، اوراق مشارکت در سرمایه گذاری منتشر کرده و توسط نظام بانکی به فروش می‌رساند، بانکهای تجاری و مردم با خرید این اوراق، در مالکیت طرح یا طرحهای مورد نظر با دولت شریک می‌شوند و به تبع آن در سود حاصل از فعالیت اقتصادی آن طرح نیز سهیم می‌گردند.

پرسش: از طریق انتشار اوراق مشارکت امکان سرمایه گذاری در چه بخش هایی وجود دارد؟

پاسخ: اوراق مشارکت، افزون بر این‌که شامل تمام بخشهای اقتصادی: کشاورزی، صنعتی، خدمات و بازرگانی می‌شود، شایستگی آن را دارد که شامل گونه های فعالیت‌ها و طرحهای کوتاه مدت، میان مدت و بلند مدت شود. پس‌ همان طور که دولت می‌تواند با انتشار اوراق مشارکت از سرمایه های مردم استفاده کند و یک فعالیت بازرگانی کوتاه مدت سه ماهه (مثل واردات و فروش عمده برنج یا روغن) انجام دهد، می تواند یک رشته فعالیت هایی در طول هم برای یک افق بیست ساله برنامه ریزی کند و با فروش اوراق مشارکت طرحی همانند ساختن بندر یا شهر صنعتی و یا راه آهن سرا سری را تأمین مالی کند.

پرسش: برتری دیگر اوراق مشارکت در چیست؟

پاسخ: وجه دیگر اوراق مشارکت در این است که در این اوراق بخشی از سرمایه طرح توسط دولت تأمین می‌شود در نتیجه دولت شریک صاحبان اوراق خواهد بود و این نکته افزون بر این‌که خود ایجاد اعتماد برای خریداران اوراق می‌کند، زمینه را برای تضمین اصل سرمایه فراهم می‌آورد؛ زیرا در عقد شرکت یکی از شرکاء (در اینجا دولت) می تواند متعهد شود که اگر فعالیت اقتصادی با ضرر روبرو شد، ضرر را به تنهایی عهده دار شود. در نتیجه دولت به عنوان شریک می‌تواند ضرر احتمالی را تعهد کند و بازپرداخت دست کم اصل سرمایه خریداران اوراق مشارکت را بر عهده بگیرد.

پرسش: جهت استقبال مردم چه عوامل تشویقی پیش بینی شده است؟

پاسخ: دولت می‌تواند در برهه های خاص مبالغی (نسبتی از اصل سرمایه) را به عنوان سود علی الحساب به صاحبان اوراق بپردازد و در پایان دوره مالی و یا در پایان سال مالی از سهم سود آنان کسر کند، همان گونه که می‌تواند حتی در بین اجرا، طرح سهم شرکاء خود را با پیشرفت پروژه قیمت گذاری و خریداری کند.

پرسش: آیا اوراق مشارکت قابل انتقال به دیگری می باشد؟

پاسخ: این اوراق همانند اوراق سهام، قابلیت انتقال به غیر و نیز امکان خرید و فروش ثانوی در بازار اوراق بهادار را دارند و قیمت آن‌ها برای خرید و فروش ثانوی تابع میزان موفقیت انتظاری طرح مورد نظر و دیگر عوامل اثرگذار در عرضه و تقاضای اوراق خواهد بود.

پرسش: آیا دولت می تواند نسبت به تجدید انتشار آنها اقدام کند؟

پاسخ: از جمله ویژگی دیگر این اوراق امکان تجدید انتشار آنهاست. دولت می‌تواند برای تجدید طرحهای کوتاه مدت، یا تمدید فعالیت طرحهای میان مدت و بلندمدت، همراه با ارزش واقعی دارایی های سهامداران قبلی، اوراق مشارکت جدید منتشر کند، به فروش رساند و از طریق درآمد آن‌ها اصل سرمایه و سود اوراق سابق را بپردازد و با این کار در حقیقت خریداران جدید را شریک خود کند.

پرسش: چه تفاوتهایی بین اوراق قرضه و اوراق مشارکت وجود دارد؟

پاسخ: تعیین نرخ بهره ثابت مهمترین زمینه تفاوت اوراق قرضه و اوراق مشارکت است. زیرا در اوراق قرضه ارتباط دو طرف معامله به شیوه قرض‌دهنده و قرض‌گیرنده است، اما در اوراق مشارکت ارتباط دو طرف به صورت شراکت است و معمولاً در قالب عقد مشارکت مدنی به انتشار این اوراق می‌پردازند. به علاوه، نرخ بهره در اوراق قرضه به صورت ثابت در نظر گرفته می‌شود و در زمان سررسید مقرر باید اصل و سود از پیش تعیین‌شده به خریدار اوراق پرداخت شود، در حالی که در اوراق مشارکت سود به صورت علی‌الحساب تعیین می‌شود و فرد در سود تأمین مالی پروژه اقتصادی شریک محسوب خواهد شد. از طرف دیگر اوراق قرضه سابقاً فقط در شرکتهای سهامی عام قابل صدور بودند، در حالی که اوراق مشارکت در حال حاضرمحدود به شرکتهای سهامی عام نیستند و توسط دولت، شهرداریها، موسسات و نهاد های عمومی غیر دولتی ، موسسات عام المنفعه، شرکتهای وابسته به دستگاههای مذکور قابلیت انتشار دارند. همچنین در اوراق قرضه عامل اقتصادی می‌تواند مبالغ حاصل از قرض‌ را در هر فعالیتی مورد استفاده قرار دهد، اما در اوراق مشارکت زمینه انتشار فقط در طرح‌های تولیدی، عمرانی و خدماتی خواهد بود.

پرسش: چه نظارت هایی در جهت انتشار اوراق مشارکت وجود دارد؟

پاسخ: در مرحله قبل از انتشار هیأت تشخیص انتفاعی بودن طرح متشکل از نمایندگان وزارت امور اقتصاد و دارایی، سازمان برنامه و بودجه و بانک مرکزی بررسی می شود. در مرحله دوم انتشار اوراق مشارکت جهت طرح های عمرانی و انتفاعی دولت تنها به میزانی که در قوانین بودجه سالانه کل کشور پیش بینی می شود، مجاز خواهد بود؛ در نتیجه زمانی که قانون بودجه توسط مجلس شورای اسلامی تصویب می شود قاعدتاً مواد آن مورد بحث و بررسی نمایندگان مردم قرار می گیرد. در مرحله پس از انتشار نیز بانک مرکزی و دادستان عمومی و انقلاب نظارت هایی را اعمال می کنند. با همه این اوصاف درحال حاضر وظیفه فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق مشارکت با بانک مرکزی است. بنابراین می توان بانک مرکزی را از آنجایی که تنظیم کننده نظام پولی و اعتباری کشور است مهم ترین این ارکان دانست.[۴]

پرسش: دخالت بانک مرکزی چه اهداف دیگری را در بر دارد؟

پاسخ: بانک مرکزی می‌تواند برای کنترل بازار به خرید و فروش این اوراق بپردازد. به این صورت که وقتی دولت، اوراق یاد شده را به بانکهای تجاری و مردم فروخت، بانک مرکزی می‌تواند همراه با شرایط اقتصادی اقدام به خرید و فروش آن‌ها کند. برای مثال در شرایطی که رکود بر جامعه حاکم است، با خرید اوراق مشارکت از بانکهای تجاری و مردم قدرت اعطای تسهیلات بانک‌ها و حجم نقدینگی در دست مردم را افزایش دهد و در شرایط تورمی با فروش اوراق یاد شده به بانک‌ها و مردم قدرت اعطای تسهیلات بانک‌ها و حجم پول مردم را کاهش ‌دهد. و از آنجایی که قیمت ثانوی اوراق در بازار شکل می‌گیرد، بانک مرکزی می‌تواند با پیشنهاد قیمتهای جدید به میزان مورد نظر اوراق مشارکت فروخته یا خریداری کند و به هدفهای تعیین شده دست یابد.

پرسش: تفاوت وام مسکن با اوراق مشارکت بانک مسکن چیست و از نظر حقوقی تخلف در استفاده از وام یا اوراق چگونه قابل پیگیری است؟

پاسخ: یکی از طرق تامین و تهیه مسکن استفاده از تسهیلات بانکی است و در این میان بانک مسکن به عنوان وظیفه اصلی و تخصصی خود بیشترین نقش را در اعطای تسهیلات جهت خرید و ساخت مسکن متقاضیان انجام می دهد.

رایج‌ترین و شایع‌ترین سپرده‌ها نزد بانک مسکن جهت خرید مسکن، حساب‌ پس‌‌انداز مسکن‌ و خرید اوراق حق تقدم‌ است.

صرف نظر از تفاوت‌های حقوقی میان این دو سپرده تفاوت عملی این دو سپرده را می‌توان در موارد ذیل خلاصه کرد.

الف) سقف تسهیلات برای دارندگان حساب‌های پس‌انداز مسکن در حال حاضر ۱۶۰ میلیون تومان در تهران است در حالی که این مبلغ برای دارندگان اوراق حق تقدم تفاوت دارد.

ب) سود تسهیلات برای متقاضیان دارای حساب پس‌انداز مسکن در حال حاضر ۱۳%‌ است در حالی که این سود برای دارندگان اوراق حق تقدم متفاوت است.

ج) امتیاز تسهیلات دارندگان حساب پس‌انداز مسکن غیرقابل انتقال به غیر است و این افراد فقط می‌توانند امتیاز خود را در بانک به بستگان درجه یک (پدر – مادر – همسر – فرزند – برادر – خواهر) منتقل کنند، در حالیکه دارندگان اوراق حق تقدم می‌توانند امتیاز خود را در بانک به هر کس دیگری منتقل کنند.

پرسش: آیا امکان خرید اوراق مشارکت از طریق بورس اوراق بهادار وجود دارد؟

پاسخ: شركت های سهامی عام و خاص و نیز شرکتهای تعاونی تولید (نه تعاونی مصرف) پس از تدوین برنامه و اخذ مجوزهای لازم از طریق بورس اوراق بهادار می توانند اقدام به انتشار و فروش اوراق مشاركت نمایند. اوراق مشاركت مانند سهام ممتاز دارای نرخ سود اسمی هستند كه در موعدهای مشخص به خریداران پرداخت می شود. اوراق مشاركت دارای تاریخ سررسید هستند كه در آن تاریخ مبلغ اولیه ی اوراق مشاركت (مبلغ اسمی مندرج بر روی اوراق مشاركت) به مالك اوراق پرداخت می شود. برخی از اوراق مشاركت از قابلیت تبدیل به سهم در تاریخ سررسید برخوردارند.

پرسش: انواع و اقسام اوراق مشارکت چیست؟

پاسخ: این اوراق به اشکال ذیل تقسیم می شوند:

  • اوراق مشارکت ساده: به اوراقی اطلاق می شوند که دارنده آن در سررسید منحصراً اصل مبلغ و سود آنرا دریافت می نمایند.
  • ) اوراق مشارکت مرکب: در این صورت صرفاً در شرکتهای سهامی عام قابلیت انتشار دارند و فی نفسه به دو گونه قابل تقسیم می باشند:

– اوراق مشارکت قابل تبدیل به سهام، یعنی اوراق مشارکتی که قابل تبدیل به سهام شرکت می باشند.

_اوراق مشارکت قابل تعویض با سهام.

پرسش: آیا جهت انتشار اوراق مشارکت بین دولت و سایر نهاد ها تفاوتی وجود دارد؟

پاسخ: اولاً: در شرکتهای دولتی انتشار اوراق مشارکت، باید به تصویب مجمع عمومی یا شورای عالی شرکتهای مربوطه برسد. ثانیاً حداکثر میزان (سقف) اوراق مشارکت قابل انتشار برای این شرکت، در هر سال با توجه به سیاستهای پولی و مالی (که بوسیله شورای پول و اعتبار تعیین می شود)، اعلام می گردد. ثالثاً: سازمان بورس و اوراق بهادار طرح مشمول اوراق مشارکت را بررسی و در صورتی که دارای توجیه اقتصادی، فنی و مالی باشد، پس از ارائه تضمین کافی توسط موسسه و یا شرکت متقاضی، به بانک عامل اجازه انتشار می دهد.

[۱] – ماده دو قانون اوراق مشارکت گفته شده: “اوراق مشارکت اوراق بهادار بانام یا بی نامی است که به موجب این قانون به قیمت اسمی مشخص برای مدت معین منتشر می‏شود و به سرمایه گذارانی که قصد مشارکت در اجرای طرح‏های موضوع ماده یک را دارند واگذار می‏گردد. دارندگان این اوراق به نسبت قیمت اسمی و مدت زمان مشارکت، در سود حاصل از اجرای طرح مربوط شریک خواهند بود. خرید و فروش این اوراق مستقیماً و یا از طریق بورس اوراق بهادار مجاز می‏باشد.” مجموعه قوانین پولي و بانكي، اداره كل تدوين و تنقيح قوانين و مقررات ص ۲۸۲٫

[۲] – قانون بانكداري بدون ربا در سال ۱۳۶۲

[۳] – “به منظور مشارکت عمومی در اجرای طرح‏های عمرانی انتفاعی دولت مندرج در قوانین بودجه سالانه کل کشور و طرح‏های سود آور تولیدی و ساختمانی و خدماتی، به دولت و شرکت‏های دولتی و شهرداری‏ها و مؤسسات و نهادهای عمومی و غیر دولتی و مؤسسات عام المنفعه و شرکت‏های وابسته به دستگاه‏های مذکور و هم چنین شرکت‏های سهامی عام و خاص و شرکت‏های تعاونی تولیدی اجازه داده می‏شود طبق مقررات این قانون قسمتی از منابع مالی مورد نیاز برای اجرای طرح‏های مذکور شامل منابع مالی لازم برای تهیه مواد اولیه مورد نیاز واحدهای تولیدی را از طریق انتشار عرضه عمومی اوراق مشارکت تأمین نمایند.” مجموعه قوانین پولي و بانكي، همان ص ۲۸۱٫

[۴] – طبق بند ب ماده ۱۲ ‌قانون پولی و بانکی کشور ‌مصوب ۱۸/۴/۱۳۵۱ بانک مرکزی بعنوان بانک دار دولت وظایفی برعهده دارد از جمله این وظایف فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق قرضه دولتی است. درحال حاضر وظیفه فروش و بازپرداخت اصل و بهره انواع اوراق مشارکت با بانک مرکزی است. بر اساس بند ۵ ماده ۱۳ قانون مذکور بانک مرکزی اختیار دارد تا نسبت به خرید و فروش اوراق مشارکت مبادرت کند. هم چنین در ماده ۱۴ قانون اشاره شده نحوه انتشار اوراق مشارکت آمده است که وزارت امور اقتصاد و دارایی و بانک مرکزی جمهوری اسلامی ایران مکلف اند تا گزارشی متضمن میزان و انواع اوراق مشارکت منتشره را برای اطلاع به کمیسیون های برنامه و بودجه مجلس بفرستند.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.