آپشن یا اختیار معامله


دوره معاملاتی قرارداد اختیار معامله آغاز شد

به گزارش برات نیوز و به نقل از نیک پرداخت طبق اعلام بورس اوراق بهادار تهران، دوره معاملاتی قرارداد اختیار معامله سهام بانک پارسیان و صادرات شروع شد. دوره معاملاتی قراردادهای اختیار معامله خریدوفروش وپارس (سهام بانک پارسیان) برای سررسید مهرماه و دوره معاملاتی آپشن یا اختیار معامله قراردادهای اختیار معامله خریدوفروش وبصادر (سهام بانک صادرات) در سررسید آبان ماه ۹۹ از تاریخ ۲۶ خرداد ماه ۹۹ در بازار مشتقه بورس اوراق بهادار تهران شروع می‌شود.

اختیار معامله، یک قرارداد است که به خریدار اختیار می‌دهد تا یک دارایی تعیین‌شده با قیمت مشخص‌شده را تا یک زمان معین خرید یا فروش کند و در آن اجباری وجود ندارد. فروشنده اختیار معامله هم به‌اجبار باید تا پیش از انقضای مهلت تعیین‌شده در هر زمان که خریدار مایل به اجرای قرارداد بود، مفاد آن را اجرا کند و دارایی مشخص‌شده را با قیمت معین معامله کند.

دوره معاملاتی قرارداد اختیار معامله (آپشن کال) به خریدار اجازه می‌دهد سهام مربوطه را بخرد. این قراردادها منوط به قیمت سهام مربوطه با قیمت‌های متفاوت وجود دارد. تاریخ انقضای این قراردادها می‌تواند از یک ماه تا یک سال یا بیشتر باشد. اگر آپشن‌کال خریداری شود، خریدار می‌تواند سهام موردنظر را به قیمت اعمال و تا تاریخ انتقضا بخرد. مبلغ آپشن حداقل ریسکی است که خریدار می‌پذیرد. اگر قیمت سهام یک آپشن‌کال بالاتر از قیمت آپشن باشد منجر به سود می‌شود و خریدار می‌تواند کال را اجرا یا آن را به‌فروش رساند. در صورت فروش آپشن، مبلغ آن به‌عنوان سود محدود وارد حساب معاملاتی می‌شود.

اختیار فروش (آپشن‌پوت) به خریدار اجازه می‌دهد تا سهم مربوطه را تا سومین جمعه از ماه انقضا و با قیمت اعمال به‌فروش برساند. این آپشن‌ها هم بسته به قیمت سهام مربوطه متفاوت است و با انواع تاریخ انتقضا در بازار وجود دارد.

دوره معاملاتی قرارداد اختیار معامله شیکاگو اولین بورس اختیار معامله بود که در سال ۱۹۷۳ تاسیس شد و در تمامی این سال‌ها رتبه اول را در حجم معامله‌ها داشته است. این بورس در سال ۲۰۰۶ با استقبال بازیگران و بیش از ۶۷۰ میلیون قرارداد اختیار معامله یک رشد ۴۴ درصدی را تجربه کرد و به‌ارزش ۱۵ تریلیون دلار رسید.

پیش نیاز های اختیار معامله

پیش نیاز های اختیار معامله چیست؟ چطور کد معاملاتی آپشن بگیرم؟ کدوم کارگزاری ها کد آپشن ارائه میدن؟ برای دریافت پاسخ به این سوالات از بورسیکال کمک بگیرید.

قدم اول برای گرفتن کد آپشن

انتخاب کارگزاری

در اولین گام شما باید مناسب ترین کارگزاری را برای انجام معاملات آپشن انتخاب کنید، در این مرحله افراد به دو گروه تقسیم میشوند گروه اول افرادی که کد معاملاتی بورسی ندارند، اگر جزو این دسته هستید پیشنهاد میکنیم ابتدا مقاله آموزش ثبت نام در سجام و دریافت کد بورسی را در دوره اختیار معامله طالعه کنید.

گروه دوم افرادی که کد معاملاتی بورسی دارند. در صورتی که هم اکنون در بازار بورس فعالیت دارید ، قبلا در یکی از کارگزاری های فعال ثبت نام کرده اید در نتیجه ابتدا تحقیق میکنید که آیا کارگزاری فعلی شما کد اختیار معامله میدهد یا خیر.

برای این منظور لازم است که با شعبه مرکزی کارگزاری خود تماس گرفته و شرایط دریافت کد معاملاتی را از آنها جویا شوید در صورتی که کارگزاری شما با حداقل شرایط، کد اختیار معامله صادر کند میتوانید از همان کارگزاری و با کمترین زمان ممکن کد اختیار معامله دریافت کنید. اما بسیاری از کارگزاری ها یا مجوز صدور کد اختیار معامله را ندارند و یا برای عموم این کد را صادر نمیکنند و یا شرایط دریافت کد از این کارگزاری ها برای افراد دشوار است.(برخی از کارگزاری ها اقدام به دریافت چک تضمین با مبالغ 1 تا 2 میلیارد تومان میکنند و برخی از آنها برای کاربران خود کف ارزش پرتفو تعیین کرده اند و برخی دیگر امکان اخذ موقعیت فروش را به کاربران خود نمیدهند)

معمولا باید از بین کارگزاری های ارایه دهنده کد اختیار معامله با تحقیق و بررسی یک کارگزاری را انتخاب کنید که این پروسه بسیار زمان بر خواهد بود. در این بخش قصد داریم اطلاعات تعدادی از کارگزاری هایی که توسط مجموعه مورد بررسی آپشن یا اختیار معامله قرار گرفته اند را در اختیار شما قرار دهیم تا پروسه دریافت کد معاملاتی شما تسریع گردد.

توجه داشته باشید شرایط کارگزاری ها میتواند با گذشت زمان تغییر کند.لطفا قبل از اقدام به دریافت کد از هر یک از کارگزاری های نام برده شده حتما تحقیقات لازم درباره آن کارگزاری را شخصا انجام دهید.

کارگزاری های ارائه دهنده کد اختیار معامله

  1. کارگزاری بانک صنعت و معدن
  • پنل معاملاتی : صحرا
  • شرایط: ندارد
  • برای ثبت نام غیر حضوری جهت دریافت کد اختیار معامله می توانید از طریق

شماره تلفن 02145481000 با کارگزاری در تماس باشید.

  1. کارگزاری گنجینه سپهر
  • پنل معاملاتی : صحرا• شرایط: انتقال کامل پرتفو به کارگزاری گنجینه سپهر• برای ثبت نام غیر حضوری جهت دریافت کد اختیار معامله می توانید از طریق شماره تلفن 37677166 051 با کارگزاری در تماس

باشید. همچنین میتوانید جهت دریافت راهنمای ثبت نام غیر حضوری در تلگرام به شماره 09024168086 پیام دهید.

  1. کارگزاری دانا
  • پنل معاملاتی : آنلاین پلاس
  • شرایط :
  • انتقال کامل پرتفو به کارگزاری دانا و انجام معاملات عادی سهام در این کارگزاری
  • موارد مورد بررسی در کارگزاری دانا برای واگذاری کد اختیار معامله: ارزش پرتفو ، عملکرد معامله گر در بازار سهام و میزان دانش معامله گر از بازار اختیار معامله
  • برای هماهنگی جهت دریافت غیر حضوری کد اختیار معامله
  • با شماره تلفن ۰۲۱۷۸۳۰۱۰۰۰ تماس حاصل فرمایید.
  1. کارگزاری بانک ملت
  • پنل معاملاتی : آنلاین پلاس
  • شرایط:ندارد
  • برای ثبت نام باید به صورت حضوری به یکی از شعب کاگزاری در شهر خود مراجعه فرمایید.
  1. کارگزاری بانک رفاه کارگران
  • پنل معاملاتی : آنلاین پلاس
  • شرایط:ندارد

برای ثبت نام باید آپشن یا اختیار معامله به صورت حضوری به یکی از شعب کارگزاری در شهر خود مراجعه فرمایید.

شماره تماس شعبه مرکزی: 02147772000
5.کارگزاری حافظ

  • پنل معاملاتی : صحرا
  • شرایط:حداقل ارزش پرتفو در سهام 40 میلیون تومان
  • برای ثبت نام باید به صورت غیر حضوری با شعبه مرکزی کارگزاری در تهران به شماره تماس ۸۳۳۲۱۰۰۰ 021 حاصل فرمایید.

6.کارگزاری مبین سرمایه

  • پنل معاملاتی: آنلاین پلاس
  • شرایط: دو چک 500 م درصورتی که پرتفو بیشتر از 1یا 2 میلیارد باشد بدون چک هم امکان پذیر است.
  • جهت ثبت نام با شعب کارگزاری مبین سرمایه تماس حاصل فرمایید.شماره تماس
  • شعبه مرکزی 02142972

7.کارگزاری آینده نگر آپشن یا اختیار معامله خوارزمی

  • پنل معاملاتی: آنلاین پلاس
  • شرایط : یک چک 800میلیون تومانی و یک چک 200میلیون تومانی
  • برای ثبت نام به صورت غیر حضوری از طریق شعبه مرکزی تهران
    با شماره تلفن 021۶۱۹۱۴۰۰۰ تماس حاصل فرمایید.

بعد از انتخاب کارگزاری مورد نظر حتما با دفتر مرکزی آن کارگزاری تماس گرفته و شرایط و نحوه دریافت کد معاملاتی اختیار را جویا شوید.

قدم دوم: ثبت نام آنلاین در سایت کارگزاری

در صورتی که در کارگزاری مورد نظر پرتفو فعال نداشته باشید ابتدا باید از طریق سایت کارگزاری به صورت آنلاین درآن ثبت نام کنید. در این مرحله بسته به شرایط کارگزاری انتخابی باید پرتفوی معاملاتی خود را نیز به کارگزاری مورد نظر منتقل کنید. (این شرط برای تمام کارگزاری ها وجود ندارد)

قدم سوم: مهر و امضای قرارداد های بیانیه ریسک برای دریافت کد معاملاتی اختیار

بسته به کارگزاری ای که انتخاب کرده اید احراز هویت شما برای دریافت کد اختیار معامله به صورت حضوری یا غیر حضوری خواهد بود. در روش حضوری کارگزاری از شما میخواهد تا برای پر کردن فرم های بیانیه پذیرش ریسک و قرارداد مشتری به همراه کارت ملی و شناسنامه خود به دفتر کارگزاری مراجعه کنید. در روش غیر حضوری فایل فرم های بیانیه پذیرش ریسک و قرارداد مشتری از طرف کارگزاری برای شما ارسال می گردد و شما بعد از پرینت باید انها را امضا و اثر انگشت زده و به ادرس پستی کارگزاری ارسال نمایید. کد معاملاتی شما با توجه به قوانین و ملاحظات کارگزاری که در آن اقدام به اخذ کد معاملاتی اختیار کرده اید طی یک هفته تا 40 روز آینده فعال خواهد شد.

برای دریافت کد معاملاتی آپشن

باید حداقل مدرک دیپلم داشته و به سن قانونی (۱۸ سال) رسیده باشید. باید کد معاملاتی بورسی (کد سهامداری) داشته باشید. هنگام پرکردن فرم‌های مربوط به صدور کد معاملاتی آپشن، کد سهامداری خود را باید در آن درج کنید. پیش از مراجعه حضوری به کارگزاری می‌توانید از طریق سایت آن‌ها متوجه شوید که آیا مجوز فعالیت در این بازار دارند یا خیر و در صورتی که در این بازار فعالیت می‌کنند، بررسی کنید و ببینید که چه شرایطی برای صدور کد اختیار معامله دارند.

مدارکی که از افراد حقیقی گرفته می‌شود معمولا شامل موارد زیر می باشد:

  • کپی برابر اصل شده پشت و روی کارت ملی و تمام صفحات شناسنامه
  • فرم معرفی اطلاعات حسابهای بانکی مشتری
  • و اقرار‌نامه و بیانیه ریسک معاملات قراردادهای آتی

بعد از ارسال مدارک توسط کارگزار، در صورتی که در مدارک ایرادی وجود نداشته باشد، طی 3 الی 40 روز کاری در سیستم کد مشتری ثبت می‌شود. بعد از تایید نهایی توسط مدیریت، مشتری می تواند در بازار اختیار معامله فعالیت کند.

اختیار معامله یا آپشن چیست ؟

اختیار معامله یا آپشن چیست ؟

اختیار معامله یا آپشن (به انگلیسی: option ) یکی از انواع اوراق بهادار مشتقه است. (آنها مشتقه هستند چون قیمت یک اختیار معامله ارتباط مستقیمی با قیمت چیز دیگری دارد). اختیار معامله قراردادی است که به خریداران حق خرید یا فروش دارایی پایه با یک قیمت اعمال معین (به انگلیسی: Strike Price) و در یک تاریخ خاص (به انگلیسی: Expiration Date) را می‌دهد ولی خریدار در اجرای آن تعهد ندارد. فروشنده نزد کارگزاری برای انجام کامل معامله (خرید یا فروش) اگر خریدار خواهان اعمال باشد تعهد می‌دهد .

اختیاری که به دارنده آن اجازه می‌دهد که دارایی را به قیمت مشخص خریداری کند اختیار خرید نامیده (به انگلیسی: Call Option) می‌شود. اختیاری که به دارنده آن اجازه می‌دهد که دارایی را به قیمت مشخص به فروش برساند اختیار فروش (به انگلیسی: Put Option) نامیده می‌شود.

نکته مهم! خریداران حق خرید و خریداران حق فروش (کلن خریداران) اجباری ندارند که خرید یا فروش انجام بدهند. آنها می‌توانند اگر بخواهند از حقوق خود استفاده کنند. این ریسک خریداران اختیار معامله را محدود می‌کند، به این‌صورت که بیشترین ضرری که ممکن است متوجه‌ آنها باشد از دست دادن وثیقه یا وجه تضمین (به انگلیسی: Premium) اختیار معامله است.

اما فروشندگان حق خرید و فروشندگان حق فروش (کلن فروشندگان) مجبور هستند بخرند یا بفروشند. به این معنا که فروشنده ممکن است به قول خود برای خرید یا فروش عمل کند. این یعنی فروشنده‌ی اختیار معامله ریسک نامحدود دارد، یعنی ممکن است خیلی بیشتر از مبلغ وثیقه اختیار معامله را از دست بدهد.

در زیر می توانید مفهوم این نوع ابزار معاملاتی را در قالب انیمیشن های زیبا مشاهده کنید.

پیش نیاز های اختیار معامله

پیش نیاز های اختیار معامله چیست؟ چطور کد معاملاتی آپشن بگیرم؟ کدوم کارگزاری ها کد آپشن ارائه میدن؟ برای دریافت پاسخ به این سوالات از بورسیکال کمک بگیرید.

قدم اول برای گرفتن کد آپشن

انتخاب کارگزاری

در اولین گام شما باید مناسب ترین کارگزاری را برای انجام معاملات آپشن انتخاب کنید، در این مرحله افراد به دو گروه تقسیم میشوند گروه اول افرادی که کد معاملاتی بورسی ندارند، اگر جزو این دسته هستید پیشنهاد میکنیم ابتدا مقاله آموزش ثبت نام در سجام و دریافت کد بورسی را در دوره اختیار معامله طالعه کنید.

گروه دوم افرادی که کد معاملاتی بورسی دارند. در صورتی که هم اکنون در بازار بورس فعالیت دارید ، قبلا در یکی از کارگزاری های فعال ثبت نام کرده اید در نتیجه ابتدا تحقیق میکنید که آیا کارگزاری فعلی شما کد اختیار معامله میدهد یا خیر.

برای این منظور لازم است که با شعبه مرکزی کارگزاری خود تماس گرفته و شرایط دریافت کد معاملاتی را از آنها جویا شوید در صورتی که کارگزاری شما با حداقل شرایط، کد اختیار معامله صادر کند میتوانید از همان کارگزاری و با کمترین زمان ممکن کد اختیار معامله دریافت کنید. اما بسیاری از کارگزاری ها یا مجوز صدور کد اختیار معامله را ندارند و یا برای عموم این کد را صادر نمیکنند و یا شرایط دریافت کد از این کارگزاری ها برای افراد دشوار است.(برخی از کارگزاری ها اقدام به دریافت چک تضمین با مبالغ 1 تا 2 میلیارد تومان میکنند و برخی از آنها برای کاربران خود کف ارزش پرتفو تعیین کرده اند و برخی دیگر امکان اخذ موقعیت فروش را به کاربران خود نمیدهند)

معمولا باید از بین کارگزاری های ارایه دهنده کد اختیار معامله با تحقیق و بررسی یک کارگزاری را انتخاب کنید که این پروسه بسیار زمان بر خواهد بود. در این بخش قصد داریم اطلاعات تعدادی از کارگزاری هایی که توسط مجموعه مورد بررسی قرار گرفته اند را در اختیار شما قرار دهیم تا پروسه دریافت کد معاملاتی شما تسریع گردد.

توجه داشته باشید شرایط کارگزاری ها میتواند با گذشت زمان تغییر کند.لطفا قبل از اقدام به دریافت کد از هر یک از کارگزاری های نام برده شده حتما تحقیقات لازم درباره آن کارگزاری را شخصا انجام دهید.

کارگزاری های ارائه دهنده کد اختیار معامله

  1. کارگزاری بانک صنعت و معدن
  • پنل معاملاتی : صحرا
  • شرایط: ندارد
  • برای ثبت نام غیر حضوری جهت دریافت کد اختیار معامله می توانید از طریق

شماره تلفن 02145481000 با کارگزاری در تماس باشید.

  1. کارگزاری گنجینه سپهر
  • پنل معاملاتی : صحرا• شرایط: انتقال کامل پرتفو به کارگزاری گنجینه سپهر• برای ثبت نام غیر حضوری جهت دریافت کد اختیار معامله می توانید از طریق شماره تلفن 37677166 051 با کارگزاری در تماس

باشید. همچنین میتوانید جهت دریافت راهنمای ثبت نام غیر حضوری در تلگرام به شماره 09024168086 پیام دهید.

  1. کارگزاری دانا
  • پنل معاملاتی : آنلاین پلاس
  • شرایط :
  • انتقال کامل پرتفو به کارگزاری دانا و انجام معاملات عادی سهام در این کارگزاری
  • موارد مورد بررسی در کارگزاری دانا برای واگذاری کد اختیار معامله: ارزش پرتفو ، عملکرد معامله گر در بازار سهام و میزان دانش معامله گر از بازار اختیار معامله
  • برای هماهنگی جهت دریافت غیر حضوری کد اختیار معامله
  • با شماره تلفن ۰۲۱۷۸۳۰۱۰۰۰ تماس حاصل فرمایید.
  1. کارگزاری بانک ملت
  • پنل معاملاتی : آنلاین پلاس
  • شرایط:ندارد
  • برای ثبت نام باید به صورت حضوری به یکی از شعب کاگزاری در شهر خود مراجعه فرمایید.
  1. کارگزاری بانک رفاه کارگران
  • پنل معاملاتی : آنلاین پلاس
  • شرایط:ندارد

برای ثبت نام باید به صورت حضوری به یکی از شعب کارگزاری در شهر خود مراجعه فرمایید.

شماره تماس شعبه مرکزی: 02147772000
5.کارگزاری حافظ

  • پنل معاملاتی : صحرا
  • شرایط:حداقل ارزش پرتفو در سهام 40 میلیون تومان
  • برای ثبت نام باید به صورت غیر حضوری با شعبه مرکزی کارگزاری در تهران به شماره تماس ۸۳۳۲۱۰۰۰ 021 حاصل فرمایید.

6.کارگزاری مبین سرمایه

  • پنل معاملاتی: آنلاین پلاس
  • شرایط: دو آپشن یا اختیار معامله چک 500 م درصورتی که پرتفو بیشتر از 1یا 2 میلیارد باشد بدون چک هم امکان پذیر است.
  • جهت ثبت نام با شعب کارگزاری مبین سرمایه تماس حاصل فرمایید.شماره تماس
  • شعبه مرکزی 02142972

7.کارگزاری آینده نگر خوارزمی

  • پنل معاملاتی: آنلاین پلاس
  • شرایط : یک چک 800میلیون تومانی و یک چک 200میلیون تومانی
  • برای ثبت نام به صورت غیر حضوری از طریق شعبه مرکزی تهران
    با شماره تلفن 021۶۱۹۱۴۰۰۰ تماس حاصل فرمایید.

بعد از انتخاب کارگزاری مورد نظر حتما با دفتر مرکزی آن کارگزاری تماس گرفته و شرایط و نحوه دریافت کد معاملاتی اختیار را جویا شوید.

قدم دوم: ثبت نام آنلاین در سایت کارگزاری

در صورتی که در کارگزاری مورد نظر پرتفو فعال نداشته باشید ابتدا باید از طریق سایت کارگزاری به صورت آنلاین درآن ثبت نام کنید. در این مرحله بسته به شرایط کارگزاری انتخابی باید پرتفوی معاملاتی خود را نیز به کارگزاری مورد نظر منتقل کنید. (این شرط برای تمام کارگزاری ها وجود ندارد)

قدم سوم: مهر و امضای قرارداد های بیانیه ریسک برای دریافت کد معاملاتی اختیار

بسته به کارگزاری ای که انتخاب کرده اید احراز هویت شما برای دریافت کد اختیار معامله به صورت حضوری یا غیر حضوری خواهد بود. در روش حضوری کارگزاری از شما میخواهد تا برای پر کردن فرم های بیانیه پذیرش ریسک و قرارداد مشتری به همراه کارت ملی و شناسنامه خود به دفتر کارگزاری مراجعه کنید. در روش غیر حضوری فایل فرم های بیانیه پذیرش ریسک و قرارداد مشتری از طرف کارگزاری برای شما ارسال می گردد و شما بعد از پرینت باید انها را امضا و اثر انگشت زده و به ادرس پستی کارگزاری ارسال نمایید. کد معاملاتی شما با توجه به قوانین و ملاحظات کارگزاری که در آن اقدام به اخذ کد معاملاتی اختیار کرده اید طی یک هفته تا 40 روز آینده فعال خواهد شد.

برای دریافت کد معاملاتی آپشن

باید حداقل مدرک دیپلم داشته و به سن قانونی (۱۸ سال) رسیده باشید. باید کد معاملاتی بورسی (کد سهامداری) داشته باشید. هنگام پرکردن فرم‌های مربوط به صدور کد معاملاتی آپشن، کد سهامداری خود را باید در آن درج کنید. پیش از مراجعه حضوری به کارگزاری می‌توانید از طریق سایت آن‌ها متوجه شوید که آیا مجوز فعالیت در این بازار دارند یا خیر و در صورتی که در این بازار فعالیت می‌کنند، بررسی کنید و ببینید که چه شرایطی برای صدور کد اختیار معامله دارند.

مدارکی که از افراد حقیقی گرفته می‌شود معمولا شامل موارد زیر می باشد:

  • کپی برابر اصل شده پشت و روی کارت ملی و تمام صفحات شناسنامه
  • فرم معرفی اطلاعات حسابهای بانکی مشتری
  • و اقرار‌نامه و بیانیه ریسک معاملات قراردادهای آتی

بعد از ارسال مدارک توسط کارگزار، در صورتی که در مدارک ایرادی وجود نداشته باشد، طی 3 الی 40 روز کاری در سیستم کد مشتری ثبت می‌شود. بعد از تایید نهایی توسط مدیریت، مشتری می تواند در بازار اختیار معامله فعالیت کند.

اختیار معامله چیست؟

اختیار معامله چیست ؟ بیشتر فعال‌های بورس فقط با خریدوفروش اوراق بهادار آشنا هستند. اما به‌غیر از این اوراق، اوراق و قراردادهای دیگری در بورس تعریف می‌شوند. این ابزارهای مشتقه برای کاهش یا انتقال ریسک منتشر می‌شوند. یکی از ابزارهای مالی آپشن یا اختیار معامله پرکاربرد اختیارهای معامله هستند. این اختیارها تاکنون بیشتر در بورس کالا استفاده می‌شدند. اخیرا در رابطه با انتشار اوراق اختیار فروش تبعی در بورس اوراق بهادار اخبار متعددی منتشر شده است. در این مقاله قصد داریم ابتدا با سازوکار انواع اختیار معامله آشنا شویم و سپس به توضیح اختیار فروش تبعی، چگونگی خرید این اوراق و نقش آن‌ها در کاهش ریسک سرمایه‌گذاری‌ها صحبت کنیم.

اختیار معامله چیست؟

هروقت شما با اراده خودتان، به‌طور مستقل و بدون اجبار، تصمیم به انجام کاری بگیرید، یعنی به‌طور اختیاری عمل کرده‌اید. ابزارهای مالی متعددی برای مدیریت ریسک در بازارها وجود دارند که برخی از آن‌ها حالت اختیاری دارند و برخی دیگر اجباری.

برای مثال قراردادهای آتی نمونه‌ای از ابزارهای مالی هستند که در صورت خرید آن‌ها باید در تاریخ معین به تعهدات خود عمل کنید. در این قرارداد نمی‌توانید تا تاریخ درج شده در قرارداد صبر کنید سپس وضعیت بازار را بسنجید و اگر به نفعتان بود به تعهدات خود عمل کنید. در واقع شما مجبورید بدون توجه به وضعیت بازار به تعهدات خود عمل کنید حتی اگر به ضررتان باشد.

برای رفع این مشکل قراردادی طراحی شد که در آن پایبند بودن به مفاد قرارداد اجباری نبود. یعنی با استفاده از این قرارداد می‌توانید در تاریخ سررسید بازار را از تمامی جهت‌ها بررسی کنید و اگر به نفعتان بود به تعهدات خود عمل کنید. اگر در قرارداد موردی ذکر شده باشد که در صورت عمل به آن دچار ضرر و زیان شوید، می‌توانید تعهدات خود را انجام ندهید.

با بررسی میان ابزارهای مالی موجود می‌توان فهمید که اختیار معامله‌ها از امکانات بیشتری نسبت به سایر ابزارها برخوردارند. داشتن اختیارات بیشتر نسبت به سایر ابزارهای مالی باعث شده که قیمت اختیارها بیشتر از سایر ابزارها باشد.

اختیار معامله از ابزارهای مشتقه به حساب می‌آید. اوراق مشتقه، اوراقی هستند که ارزش خود را از یک دارایی دیگر می‌گیرند. در واقع این اوراق آپشن یا اختیار معامله خود ارزش خاصی ندارند و می‌توانند ارزش خود را از سهام، اوراق قرضه، ارز، کالا و. بگیرند.

ساز و کار اختیار معامله

همان‌طور که گفته شد، اختیار معامله یک قرارداد است که بین دو شخص (خریدار و فروشنده) بسته می‌شود. مواردی چون تاریخ سررسید، دارایی مورد معامله، قیمت توافقی باید در قرارداد مشخص شوند. اختیار معامله دارای دو نوع اختیار خرید و اختیار فروش است.

اختیار خرید (Call Option)

فرض کنید شخصی دارای تعدادی سهم مشخص است. این شخص حدس می‌زند که قیمت این سهم در آینده کاهش پیدا ‌کند. بنابراین تصمیم می‌گیرد که بر روی سهام خود، اختیار خریدی منتشر کند.

در نقطه مقابل آن فرد شما قرار دارید و حدس می‌زنید که قیمت همان سهم در آینده نزدیک افزایش چشم‌گیری پیدا کند اما اکنون پول کافی برای خرید آن سهم ندارید. شما می‌توانید به شخصی که اختیار خرید این سهم را می‌فروشد (دارنده سهم) مراجعه کرده و در ازای پرداخت قیمت قراردادِ اختیار معامله، اختیار خرید این سهم را از فروشنده بگیرید.

با خرید این اختیار، در تاریخ سررسید حق این را دارید که اختیار خرید خود را اعمال کنید یا نکنید. اگر قیمت این سهم در تاریخ سررسید از قیمت توافق شده بین شما و فروشنده بیشتر باشد، شما حق استفاده از اختیار خرید خود را دارید و می‌توانید آن سهم را با قیمت توافق شده خریداری کنید.

اما اگر قیمت سهم مطابق با پیش‌بینی فروشنده تغییر کرده باشد و در تاریخ سررسید قیمت سهم در بازار آزاد پایین‌تر از قیمت توافق شده شما باشد، می‌توانید از اختار خرید خود استفاده نکرده و آپشن یا اختیار معامله سهام را به‌طور مستقیم از بازار آزاد با قیمت پایین‌تر خریداری کنید.

در واقع شما با استفاده از این قرارداد اختیار خرید، ریسک معاملات خود را تنها با پرداخت قیمت قرارداد کاهش داده‌اید.

برای این‌که بیشتر با سازوکار اختیار خرید آشنا شویم بیایید این موضوع را با یک مثال ساده عددی بررسی کنیم.

مثال) فرض کنید شما حدس می‌زنید سهمی که الان 3000 تومان می‌ارزد در چند ماهه آینده قیمتش افزایش شدیدی خواهد داشت و ممکن است به 6000 تومان هم برسد.

در مقابل شما شخص دیگر پیش‌بینی می‌کند که بازار بورس چند ماهه آینده اصلاح داشته باشد. در این حالت این شخص اختیار خریدی را منتشر می‌کند و با قیمت 500 تومان به شما می‌فروشد. درواقع شما در ازای پرداخت این 500 تومان (قیمت اختیار خرید) این حق را پیدا می‌کنید که در تاریخ سررسید سهام را به قیمت توافق شده (قیمت توافق شده 4000) بخرید یا نخرید.

اختیار معامله

نمودار اختیار خرید برای آپشن یا اختیار معامله فروشنده و خریدار

به نمودار بالا دقت کنید، اگر شما خریدار اختیار خرید هستید، خط سیاه مربوط به سود و زیان شما است. بیایید بررسی کنیم که این خط در هر نقطه چه چیزی را بیان می‌کند و دلیل رسم آن به این صورت چیست؟

وقتی یک اختیار خرید را از فروشنده می‌خرید، به اندازه قیمتِ خرید اختیار، هزینه می‌کنید. نقطه A که در نمودار رسم شده بیانگر همین موضوع است. مثلا شما اختیار خرید را به قیمت 500 تومان می‌خرید بنابراین نمودار سود و زیان شما از منفی 500 شروع می‌شود. با گذشت زمان و افزایش قیمت سهم به نقطه B یعنی همان قیمت توافقی می‌رسیم. در این قیمت چه از اختیار خرید خود جهت خرید سهم استفاده کنید و چه به‌طور مستقیم از بازار آزاد سهم بخرید فرقی به حال شما نخواهد کرد و شما هنوز هم به اندازه قیمت خرید اختیار خود دچار ضرر می‌شوید.

اگر قیمت به نقطه C برسد، در صورت استفاده از اختیار خود نه سودی به‌دست آورده‌اید و نه ضرری کرده‌اید. در این نقطه تغییرات قیمتی از نقطه B تا C، میزان هزینه‌ای که برای خرید اختیار کرده‌اید (همان 500 تومان اولیه) را پوشش می‌دهد، به این نقطه، نقطه سر‌به‌سر نیز گفته می‌شود. در نقطه سربه‌سر سود و زیان با هم برابر و مساوی با صفر است. بعد از نقطه C در صورت اعمال اختیار خود سود خواهید کرد.

در واقع در این معاملات سود خریدار اختیار نامحدود و زیان او محدود به قیمت خرید اختیار است.

نمودار زرد مربوط به فروشنده اختیار خرید است و سود و زیان او را نشان می‌دهد. سود و زیان فروشنده اختیار دقیقا عکس سود و زیان خریدار آن است.

اختیار فروش (Put Option)

با خرید قرارداد اختیار فروش، این حق را پیدا می‌کنید که در تاریخی مشخص از آینده یک دارایی یا سهام را با قیمت توافق شده بفروشید یا نفروشید.

اختیار معامله

نمودار اختیار فروش برای خریدار و فروشنده

در این نمودار هم، همانند نمودار قبل، خط سیاه نشان‌دهنده وضعیت سود و زیان خریدار در قیمت‌های مختلف است.

فرض کنید یک موقعیت اختیار فروش روی سهام شرکت ایکس با پرداخت 500 تومان اتخاذ کرده‌اید. در این قرارداد علاوه‌بر قیمت توافقی 3000 تومان، تاریخ سررسید برای 6 ماه دیگر مشخص شده است. اگر بعد از گذشت 6 ماه و در تاریخ سررسید قیمت سهم کمتر از قیمت توافقی یعنی 3000 تومان باشد، کار درست این است که اختیار خود را اعمال کرده و سهم را با قیمت توافقی به فروشنده اختیار بفروشید. در این صورت لزوما سود نخواهید کرد، اما چرا؟

مبلغی که بابت خرید اختیار فروش پرداختیم را به یاد بیاورید، اگر مبلغ بازار سهام مورد نظر از مجموع قیمت توافقی با قیمت اختیار بیشتر باشد، سود می‌کنید. اما اگر بین محدوده C تا B باشد، که در صورت اعمال اختیار، کمتر ضرر خواهید کرد.

اما اگر قیمت سهم در بازار آزاد بیشتر از قیمت توافقی 3000 تومان باشد، کار درست این است که اختیار خود را اعمال نکنید. در این حالت حداکثر زیان شما برابر است با مبلغی که بابت خرید اختیار فروش (500 تومان) پرداخت کرده‌اید.

در چه صورت فروشنده اختیار فروش سود می‌کند؟

اگر قیمت بازار سهم بیشتر از قیمت توافقی بین شما و فروشنده باشد، شما اختیار خود را اعمال نخواهید کرد و فروشنده به اندازه قیمت فروش اختیار فروش به شما سود خواهد کرد.

اما اگر قیمت بازار سهم از قیمت توافقی شما کمتر باشد، شما اختیار را اعمال خواهید کرد. در این صورت فروشنده اختیار مجبور می‌شود که سهام شما را با قیمت توافقی از شما خریداری کند.

درواقع می‌توان گفت که سود فروشنده اختیار فروش محدود است (به اندازه قیمت فروش) اما زیان فروشنده نامحدود است. هر چه قیمت سهم بیشتر کاهش پیدا کند، زیان فروشنده اختیار بیشتر خواهد شد.

قرارداد اختیار معامله می‌تواند روی سهم، سلف، ارز، کالا و. بسته شود. برای پوشش ریسکی که نوسانات قیمت برای دارندگان این دارایی‌ها ایجاد می‌کند دو ابزار اختیار خرید و فروش تبعی در نظر گرفته شده است. این دو اختیار از ابزارهای جذاب معاملاتی هستند که می‌توانند در بالا و پایین شدن بازار به حفظ سرمایه ما کمک کنند.

اختیار خرید تبعی

به‌طور کلی اختیار خرید تبعی، اختیاری است که می‌توانید روی دارایی خود مانند سهم (در صورت وجود) بخرید. براساس این اختیار عرضه کننده (فروشنده، شرکت تولیدی)، ‌اختیارِ خرید مقدار مشخصی از دارایی پایه را به قیمت اعمال در تاریخ سررسید خواهد داشت. منظور از قیمت اعمال، قیمتی است که در قرارداد اختیار معامله برای خرید یا فروش دارایی پایه ثبت شده است. این نوع اختیار خرید در بازار اوراق بهادار ایران کاربرد چندانی ندارد.

اختیار فروش تبعی

دستورالعمل عرضه اوراق اختيار فروش تبعی برای سهام شركت‌های پذيرفته در مرداد ماه 1391 به کارگزاری‌ها ابلاغ شد. به‌طور کلی اختيار فروش تبعی، اختیار معامله‌ای است كه بر اساس آن، اختيار فروش تعداد مشخصی از سهم پايه (سهامی که می‌توانید روی آن اختیار فروش را اخذ کنید) به قیمت تعيين شده (قیمت اعمال) در اطلاعیه‌ای که توسط شرکت منتشر می‌شود (اطلاعیه عرضه) در تاريخ اعمال به خريدار آن داده می‌شود.

فرض کنید تعداد زیادی از سهام یک شرکت را خریداری کرده‌اید اما از نوسانات بازار می‌ترسید. بنابراین می‌توانید با خرید اختیار فروش تبعی روی آن سهم، به‌نوعی از کسب حداقل سود بازار مطمئن شوید. با استفاده از این روش می‌توانید در مواقعی که آینده بازار مشخص نیست، یا زمانی که میزان هیجانات در بازار به حداکثر خود می‌رسد، ریسک از دست دادن کل سرمایه‌اتان را پوشش دهید. به این اوراق، اوراق بیمه سهام نیز گفته می‌شود.

این اوراق معمولا توسط سهامداران عمده حقوقی، شرکت‌های تابعه ناشر، صندوق‌های اختصاصی بازارگردانی و صندوق توسعه بازار سرمایه در راستای پوشش ریسک و حمایت از سرمایه‌گذاران بازار منتشر می‌شوند.

این اوراق قابلیت معامله در بازار ثانویه را ندارند، یعنی شما نمی‌توانید این اوراق را زودتر از سررسید در بازار معامله کنید و به شخص دیگری بفروشید. این اوراق باید تا سررسید نگه‌داری شوند.

اوراق اختیار فروش تبعی همانند سایر سهم‌های موجود در بازار دارای یک نماد معاملاتی هستند. با جستجوی نماد این اوراق در سایت tsetmc می‌توان تابلوی معاملاتی مربوط به این اوراق را مشاهده کرد و از قیمت آن‌ها مطلع شد. برای مثال نماد مربوط به اوراق اختیار فروش تبعی سهم پایه بانک صادرات به صورت هصادر912 است. نمادهای مربوط به اوراق اختیار فروش تبعی معمولا با حرف ه آغاز می‌شوند. عدد آپشن یا اختیار معامله 912 نشان می‌دهد که تاریخ سررسید این قرارداد برج 12 سال 99 است. طبق این قرارداد شما مجاز هستید که در تاریخ 99/12/23 سهام وبصادر را به قیمت 3750 ریال بفروشید.

چه موقع اختیار فروش تبعی خود را اعمال کنیم؟

وقتی روی سهام پایه خود یک موقعیت اختیار فروش تبعی اتخاذ می‌کنید در واقع اختیار این را پیدا می‌کنید که سهام خود را در تاریخ سررسید به ناشر اوراق به قیمت توافقی بفروشید یا نفروشید. توجه کنید که برای خرید این اوراق باید حتما اصل سهام را داشته باشید تا اجازه خرید اختیار فروش تبعی توسط کارگزاری به شما داده شود. علاوه‌بر آن تنها به تعداد سهمی که دارید این اوراق تعلق می‌گیرد و نمی‌توانید بیشتر از تعداد دارایی خود اختیار فروش خریداری کنید.

در تاریخ سررسید اگر قیمت سهم شما پایین‌تر از قیمت توافقی در اختیار فروش باشد، می‌توانید سهام خود را با قیمت توافق شده در قرارداد به ناشر آن بفروشید و ناشر یا همان شرکت عرضه کننده اوراق موظف است که سهام شما را خریداری کند.

اما اگر قیمت دارایی پایه ببیشتر از قیمت توافق شده در قرارداد باشد، می‌توانید (حق دارید) اختیار خود را اعمال نکرده و سهم خود را در بازار آزاد به قیمت روز بفروشید.

چرا یک شخص یا نهاد باید سهام را در قیمتی بالاتر از قیمت بازار خریداری کند؟

معمولا شرکت‌ها برای حمایت از قیمت سهام خود و عبور از وضعیت بد بازار اقدام به انتشار این اوراق می‌کنند. و یا می‌توان گفت با وجود این اوراق افراد اطمینان بیشتری نسبت به سهم پیدا می‌کنند و بیشتر به سمت آن جذب می‌شوند.

از طرف دیگر وقتی خریدارها خیالشان از بابت ریسک معاملات راحت شود، با اعتمادبه‌نفس بیشتری سهم می‌خرند و کم‌تر پیش می‌آید که کارشان به استفاده از حق فروش برسد.

در صورت عدم ایفای تعهد شرکت ناشر در سررسید، چه اتفاقی خواهد افتاد؟

در صورت عدم ایفای تعهدات توسط ناشر در سررسید، خسارتی به شرح زیر به دارندگان اوراق تعلق خواهد گرفت:

مبلغ خسارتی که به ازای هر ورقه به دارندگان تعلق می‌گیرد برابر است با مابه‌التفاوت بین قیمت اعمال اوراق اختیار فروش تبعی با قیمت پایانی سهم در سررسید به‌علاوه با قیمت پایانی سهم در سررسید ضرب در 2 درصد.

این مابه‌التفاوت در صورتی به دارنده اوراق پرداخت می‌شود که قیمت اعمال در سررسید بیشتر از قیمت پایانی سهم پایه در سررسید باشد. اگر قیمت پایانی سهم پایه در سررسید به تشخیص بورس منصفانه نباشد، بورس می‌تواند قیمت پایانی سهم را تعدیل می‌کند و تمامی خسارات بر مبنای قیمت تعدیل شده محاسبه خواهد شد.

اضافه کردن این نکته نیز خالی از لطف نیست که اوراق فروش مورد بحث در بازار سرمایه ایران از نوع اروپایی هستند نه آمریکایی. یعنی فقط در تاریخ سررسید قابل استفاده هستند. همچنین امکان معامله این اوراق وجود ندارد. این اوراق برای خریدار در حکم بیمه‌نامه هستند و او نمی‌تواند حق خود را به دیگری واگذار کند.

نظرات ارزشمند شما

لطفا اگر این مطلب برایتان مفید بود، سوال و یا نظری درباره آن داشتید، در انتهای همین صفحه نظر خود را ثبت بفرمایید.

می‌توانید ویدیوهای بیشتری از تالاربورس را در آپارات (شبکه اشتراک ویدیو) و همچنین کانال یوتیوب تالاربورس مشاهده کنید.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.